Hiện nay, việc nuôi thú cưng ngày càng trở nên phổ biến, nhiều người coi chó, mèo là thú cưng rất gần gũi với con người, việc thân thiết với con người mang lại nhiều niềm vui nhưng cũng tiềm ẩn những nguy hiểm khi không được trang bị những kiến thức cơ bản. Một bệnh đặc biệt nguy hiểm ở chó, mèo mà có thể lây sang cho con người thông qua dịch tiết đó là bệnh dại. Vậy bệnh dại là gì và có nguy hiểm không? Khi bị chó, mèo cắn thì cần làm những gì?
Tổng quan về bệnh dại
- Bệnh dại là bệnh nhiễm vi rút cấp tính của hệ thống thần kinh trung ương từ động vật lây sang người bởi chất tiết, thông thường là nước bọt bị nhiễm vi rút dại. Hầu hết các trường hợp phơi nhiễm với bệnh dại đều qua vết cắn, vết liếm của động vật mắc bệnh dại, đôi khi có thể bị nhiễm qua đường tiếp xúc như hít phải khí dung hoặc ghép tổ chức mới bị nhiễm vi rút dại. Khi đã lên cơn dại, kể cả động vật và người đều dẫn đến tử vong.
- Thời gian ủ bệnh: ở người, từ 2-8 tuần, có thể ngắn khoảng 10 ngày hoặc dài trên một năm hoặc hai năm. Thời gian ủ bệnh phụ thuộc vào số lượng vi rút xâm nhập vào cơ thể, sự nặng nhẹ của vết thương, khoảng cách xa gần từ vết thương đến não bộ.
Đặc điểm của bệnh dại:
Các triệu chứng bệnh dại ở người có thể xảy ra nhanh trong tuần đầu tiên sau nhiễm virus. Các triệu chứng ban đầu của bệnh dại rất khái quát, bao gồm cơ thể yếu, sốt và đau đầu. Nếu không có tiền sử phơi nhiễm với động vật dại, những triệu chứng này sẽ không làm tăng sự nghi ngờ về bệnh dại vì chúng rất giống với bệnh cúm thông thường hoặc các hội chứng virus khác.
Điều trị bệnh dại:
Không có điều trị cụ thể khi bệnh dại phát triển. Hầu như không có gì có thể thực hiện được ngoài việc giữ cho bệnh nhân thoải mái, không bị đau đớn về thể xác và khó chịu về cảm xúc.
Biện pháp dự phòng:
- Xử lý vết thương sau khi bị cắn:
+ Vết thương cần được rửa ngay lập tức với xà phòng và nước trong vòng 10 phút đến 15 phút. Nếu xà phòng không có sẵn thì xả nước. Đây là việc làm giúp sơ cứu hiệu quả nhất nguy cơ bị bệnh dại.
+ Vết thương cần được làm sạch hoàn toàn với 70% rượu/ethanol hoặc povidone-iodine (nếu có). Vết thương cần được làm sạch hoàn toàn.
+ Càng sớm càng tốt, đưa người đó đến cơ sở chăm sóc sức khỏe để tiếp tục điều trị.
Chú ý: Tránh áp dụng chất kích thích vào vết thương như ớt bột, nước ép thực vật, axit hoặc kiềm. Băng vết thương bằng gạc vết thương.
- Theo dõi động vật gây ra vết thương:
Thời gian ủ bệnh dại từ vài ngày đến vài tháng, trong khi thời gian bị bệnh cho đến khi chết thay đổi từ 01 đến 07 ngày.
Bệnh dại chó được đặc trưng bởi những thay đổi so với bình thường của nó:
+ Về hành vi, chẳng hạn như: Cắn mà không có bất kỳ sự khiêu khích; Ăn các vật bất thường như gậy, móng tay, phân... ; Chạy không có mục đích rõ ràng;
+ Thay đổi âm thanh, ví dụ: khàn khàn và gầm gừ hoặc không có khả năng phát ra âm thanh; Tiết nước bọt hoặc tạo bọt quá mức ở các góc miệng - nhưng không phải hydrophobia (chứng sợ nước).
- Theo dõi các dấu hiệu của bệnh trên cơ thể người:
Việc làm này giúp chuẩn bị tốt nhất các biện pháp dự phòng bệnh, các biểu hiện thường gặp trước khi phát bệnh bao gồm: Đau hoặc ngứa tại vị trí vết thương bị cắn (trong 80% trường hợp); Sốt, khó chịu, đau đầu kéo dài trong 2- 4 ngày; Chứng sợ nước; Không dung nạp tiếng ồn, ánh sáng hoặc không khí; Sợ cái chết sắp xảy ra; Tức giận, khó chịu và trầm cảm; Ở giai đoạn sau, chỉ nhìn thấy kích thích co thắt ở cổ và cổ họng
- Tiêm vacxin phòng bệnh dại:
Dự phòng bệnh dại sau phơi nhiễm là bắt buộc nếu bạn bị chó, mèo hay động vật khác cắn bị bệnh dại hoặc nghi ngờ bị nhiễm bệnh dại.
Tiêm phòng dại cho thú nuôi là cách phòng ngừa bệnh dại lây truyền sang người. Những gia đình nuôi thú nuôi cần tiêm phòng cho chó ở 6 - 8 tuần tuổi và tiêm phòng cho mèo ở 8 tuần tuổi hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.
BS. Bàn Văn Hà – K. Hồi sức cấp cứu